ZADNJI BOJEVNIŠKI KRALJI EVROPE

NOVE EPIZODE OB SREDAH OB 21.00

DOM W XI WIEKU

Wieże mieszkalno-obronne i domy bogaczy

Około X–XI wieku we Francji zaczęły się pojawiać charakterystyczne budowle niebędące do końca ani fortyfikacjami, ani siedzibami mieszkalnymi. Po udanej inwazji na Anglię wyrosły również na Wyspach. Donżon to serce średniowiecznych fortec, umieszczony za pasmem murów służył za siedlisko panom, ich rodzinom i sługom. Do kilkupiętrowej, szerokiej wieży wchodziło się po drabinie bądź kładce z murów. Wejście usytuowane było w większości przypadków na pierwszym piętrze, tak aby w razie niebezpieczeństwa po usunięciu drabiny (bądź kładki) nie dało się dostać do środka. Parter, pozbawiony okien, służył za skład. Wejść do niego można było tylko ze środka wieży. Na wyższych piętrach mieściły się sypialnie.

Wnętrze

Pierwsze piętro zawsze składało się z jednej sali, w której rozgrywała się większa część życia mieszkańców. Tu jedzono, przyjmowano gości, załatwiano ważne sprawy i spędzano wspólnie czas. Przestrzeń głównej sali domu można było dzielić na mniejsze zasłonami albo kotarami. Ważną częścią wyposażenia tego domu były długie tkaniny, sporadycznie zdobione wzorami geometrycznymi. Tkaniny te miały kilka zastosowań: były ozdobami, zasłonami, a zimą mogły stanowić dodatkową izolację okien.

Podłogi drewnianych stropów wykładano drobno posiekaną słomą, na nią czasem kładziono zwierzęce skóry. Ściany najczęściej malowano jednym kolorem, szczególnie modny był żółty. W niezbyt duże okna rzadko wstawiano szyby – na oszklenie mogli sobie pozwolić tylko najbogatsi. Na ogół wypełniały je mocno natłuszczone pergaminy naciągnięte na ramy albo nawoskowane płótna.

Wyposażenie

Średniowieczne domy meblowano nad wyraz skąpo, a większość mebli pełniła różne funkcje. Skrzynia, na przykład, mogła być siedziskiem, ławą, szafą, a w razie potrzeby i miejscem do snu.

Dawne określenia mebli – mobiliers, mobilia – wskazują na ruchomość tych przedmiotów, nieustannie zmieniających swoje miejsce i przeznaczenie. Wiele z nich było składanych. Stoły w większości dało się szybko rozmontować, jeżeli zachodziła taka potrzeba. Odzież przechowywaną w średniowiecznych szafach i kredensach najczęściej zwijano w rulony, w które też sypano aromatyczne zioła. Szczególnymi meblami były fotel oraz krzesło. Krzesła zanikły na początku średniowiecza i powróciły do łask stosunkowo późno. Fotel zaś, albo mebel go przypominający, służył przede wszystkim jako manifestacja autorytetu. Siadać mógł na nim tylko pan.

Chłopstwo

Większość średniowiecznego społeczeństwa nie zażywała jednak luksusu posiadania czegoś więcej ponad jednoizbową chatę. Chłopskie chałupy prezentowały się podobnie niezależnie od regionu. Miały ściany z drewna albo słomy i gliny, a wewnątrz skąpe wyposażenie służące kolejnym pokoleniom. Strych, jeżeli był, służył do przechowywania ziarna. Piwnic pod chatami na ogół nie było. Dom był jednak wówczas miejscem, gdzie spędzano relatywnie mało czasu.